دکتر بابک باب شریف ، متخصص چشم و فوق تخصص جراحی پلاستیک پلک و زیبایی و لیزر - فارماکوتراپی

فارماکوتراپی

 فضاهای آناتومیک فاقد عروق وسدخونی- چشمی دومانع عمده پیش رو در رساندن مواد داوریی موثر به محل اثر آنها درقسمت خلفی چشم شامل شبکیه وکورئید واپیتلیوم پیگمانته است.تجویز سیستمیک وموضعی داروهاعلاوه برمعایب دیگر به دلایل عمده فوق نمی توانند تاثیرمطلوب را دردرمان بیماریهای سگمان خلفی داشته باشند.به سخن دیگر بنظرمی رسد که درحال حاضرمشکل عمده در فارماکوتراپی بیماریهای سگمان خلفی عدم وجود سیستم های موثر وکم عارضه وآسان انتقال دارو به سگمان خلفی باشد و نه فقدان داروهای موثر.اگرچه ترزیق ویتره درسال های اخیربه سرعت گسترش یافته واز روش اصلی تجویز داروشامل کورتیکو استروئیدها،آنتی بیوتیک ها وداروهای ضدVEGFگشته است ولی روش های جدید وتکنولوژی های پیشرفته هرروزه افق های جدیدی دردرمان بیماری های مختلف برروی ما می گشایند.دراین مقاله به چند روش درمانی بسیارپیشرفته که در مراحل نهایی ایجاد وکارآزمایی هستنداشاره خواهدشد.

روش های جدید فارماکوتراپی به ترتیب پیشرفت در ایجاد وکاربرد به سه دسته عمده زیر تقسیم می شوند وبه نظر می رسد که هر کدام از این سه دسته،فیلد بسیاردینامیک درایجاد داروهای جدید باشند:

1.Intravitreal devices

2.قطره های موضعی جهت انتقال دارو به  سگمان خلفی

3.فورمولاسیون های نوآورانه برای انتقال دارو به سگمان خلفی :تروموژل ها و نانوتکنولوژی

:Intravitreal devices

ازروش های فارماکوتکنولوژی بسیارجدید که درمراحل نهایی ایجاد واستفاده عمومی هستند وتوجه بسیار زیادی به خود جلب نموده است ایمپلنت های داخل چشمی هستند که پس از کارگذاشته شدن،میزان مشخصی از داور را درفضای ویتره آزاد نماید. (Lomb&Bausch)Vitrasert که با آزاد کردن گان سیکلوویردردرمان رتینیت سیتومگالوویروس استفاده می شود ازحدود ده سال پیش برای استفاده دردسترس است.

(Lomb&Bausch)Retisert نیزاخیرا تائیدیهFDAرابرای انتقال وآزاد کردن فلوسینولون استوناید دردرمان یووئیت های غیرعفونی خلفی دریافت کرده است.نوآوریهای جدید وتغییرات ایجاد شده درجهت بهبود کارآیی ووسیع ترکردن اندیکاسیون های درمانی می تواند استفاده از این ایمپلنت هاراگسترده تر کند.

مهمترین حسن انواع جدیدترین  ایمپلنت ها عدم نیاز آنها به جراحی برای کارگذاری است ومی توان آنها را به صورت سرپائی نیزدرچشم قرارداد.

Iluveinکه نام قبلی آنMedidur FAبود،یک ایمپلنت  Nonerodableاست که فاز3مطالعات جهت مصرف درموارد ادم ماکولای دیابتی راطی می کند.(شکل1) 5/3mm Iluvein طول و37/.mmقطردارد. سیستم کارگذاری 25gaugeبرای این ایمپلنت،کارگذاری آنرا به صورت سرپایی وبدون نیاز به تسهیلات اتاق عمل ساخته است.(شکل2)وقتی Iluvein روی رتین قرار گرفت روزانه 23/.تا45/.میلیگرم فلوسینولون استوناید رابه مدت 36ماه آزاد می کند.پس از پایان یافتن داوری موثر،باقیمانده ایمپلنت کهInert می باشد نیاز به بیرون آوردن از چشم ندارد ودرداخل فضای ویتره باقی ماند.اگرچه هم اکنون کارآزمایی بالینی استفاده ازاین وسیله برای ادم ماکولای دیابتی درحال انجام است ونتایج آن تاانتها سال2009 منتشر خواهدشد ولی بنظر می رسد که استفاده ازآن به مورد فوق ختم نشود ودرموارد دیگری هم کاربردی داشته باشد.درمواقع مطالعات اولیه برای استفاده همزمان از Iluvein وRanibizumabبرای درمان AMDاگزوداتیو درحال انجام گرفتن است.همچنین Alimern scienceدرحال تغییردادن medidurبرای آزاد کردن مهارکنند ه های اکسیژن فعال(مثل مهارکننده های نیکوتینامید آدنین دی نوکئوتیدNADPHاکسیداز)جهت درمانAMDغیراگزوداتیو(dry)است.

ایمپلنت دیگری که به مرحله3ارزیابی برای درمان ادم ماکولای دیابتی وانسدادهای وریدی شبکیه رسیده است،Posurdex(Allergan)می باشد. Posurdex ازپلیمری ساخته شده است که به تدریج حل می شود وداروی فعال یعنی دگزامتازون رادرعرض37روزآزادمی کند.مطالعات اولیه نشان داده اند که تاثیر داروتا2ماه پس از حل شدن کامل ایمپلنت  هم باقی می ماند. سیستم کارگذاری22Gaugeاین دارو هم امکان کارگذاری آن به صورت سرپائی رافراهم می کند.درمرحله2کارآزمایی Posurdex پس از6ماه ازکارگذاری ایمپلنت 36%ازبیمارانی که دوگروه ایمپلنت 700میکروگرم قرارداشتندو27%ازبیماران گروه350میکروگرم درمقابل19%ازبیماران گروه کنترل،بهبودحداقل2 خط  دردید داشتند.

ایمپلنت سومVation-I(Surmodics)نام داردکه جهت آزاد کردن تریامسینولون استوناید  طراحی شده است.این ایمپلنت برای آزادسازی داروهای دیگری نیزطراحی شده است ولی برخلاف Posurdex و Iluvein نیازبه کارگذاری به روش جراحی دارد.

قطره های چشمی جدید:

اگرچه قطره های چشمی سالها به عنوان درمان اصلی بیماریهای سگمان قدامی چشم استفاده شده اند ولی فقط اخیرا دردرمان بیماری های شبکیه مطرح شده اند قطره های متعددی درحال حاضردردست ارزیابی های اولیه ومراحل1و2کارآزمایی بالینی هستند

 551OT(Othera Pharmaceutical )برای درمان آتروفی

ژئوگرافیک طراحی شده است.برای درمانAMDاگزوداتیوKline Glaxo smith یک قطره چشمی بامکانیسم مهارVEGFبه نامPazopanibساخته است که درمرحله1 کارآزمایی بالینی  است.

شرکت داروییCoMentis,Inc.درحال شروع کارآزماییATG003(مکامیلامین)می باشد.این دارو یک آنتاگونیست نیکوتینیک است که سالها به عنوان داروی ضدفشارخون وداروی کمکی درترک سیگاراستفاده شده است.این دارو به عنوان درمان کمکی درکناردرمان های ضدVEGFمطرح شده است.قطره دیگرTG100801است که توسطTargeGenساخته شده ودارای تتراهیدروزولین هیدروکلراید است ودرمرحله1و2 کارآزمایی بالینی برایAMD ورتینوپاتی دیابتی است.

NASIDها دسته دارویی دیگری هستند که بصورت قطره چشمی دردرمان بیماری های شبکیه سنتز شده اند.Bromfenace(XibromRepafenac(NEVANAC)درحال ارزیابی برای درمان ادم ماکولای دیابتی ،AMDوادم سیستوئیدماکولامی باشد.

درنهایتSirolimus(Rapamune)قطره جدیدی است که چند سال قبل به عنوان دارویی برای جلوگیری ازپس زدن پیوند اعضا ساخته شد ودرحال حاضر درحال ارزیابی برای درمان ادم ماکولای دیابتی وAMDاست.

مفاهیم جدید درمان دارویی:

ترموژلها ونانو تکنولوژی

البته کوشش هایی برای تجویز دارو به شکلی غیر ازقرص وآمپول ،جدید نیستند ولی مشخصات خاص چشم امکان منحصربه فردی جهت ایجاد استراتژی های جدید تجویزدارو را فراهم کرده است.ترموژل ها یکی ازمفاهیم جدید تجویزدارواست که درابتدا برای کاربرد چشمی طراحی نشدند ولی درحال حاضرتحقیقات بسیار جالبی برای استفاده چشمی از آنهادرجریان است.

 این موادBiocompatibleدردمای اتاق بصورت مایع هستند ولی در دمای بدن به بصورت ژل در می آیند.این داروهارا می توان بصورت موضعی استفاده کرد ویا درداخل چشم ترزیق نمود که درهر دومورد زمان آزاد شدن داروحل شدن آن طولانی بوده وچشم به مدت طولانی تر باماده  دارویی در تماس است.

نانو تکنولوژی کاربردهای بالقوه زیادی دردرمان های دارویی دارد.کاربردهای نانو تکنولوژی درچشم (نانوافتالمولوژی)می تواند شامل انتقال دارو به سگمان قدامی یا خلفی چشم ،ترمیم بافتی واستراتژی های برای تسهیل درعمل جراحی باشد.

درپایان بایداشاره نمود که به نظرمی رسد درمان بیماری هادردوزمینه کلی درحال پیشرفت سریع است وامیدواریم هریک ازآنها به زودی دردسترس قراربگیرند.زمینه اول پیشرفت درشناخت مراحل مولکولی ایجاد بیماری ها ومدیاتورهای ایجاد بیماری وآسیب بافتی وخطوط  دفاعی ذاتی بدن درمقابل هریک از بیماری هاست که این شناخت میتواند به طراحی و کشف داروهای جدیدتر و موثرتری کمک کند.زمینه دوم پیشرفت در روشهای تجویز دارو و رساندن دارو به ارگان هدف می باشد تا انشالله بتوانیم داروهای موثرتری را به صورت دقیق تر و سالم تر و کم عارضه تر به محل بیماری برسانیم.

 

 

 

آرشيو سه ساله پرسش و پاسخ موارد مرتبط با چشم پزشکي